زمان تقریبی مطالعه: 3 دقیقه
 

شهر بجانه





بَجّانه، (اسپانیایی: پچینا)، شهر کهن اسپانیایی که امروزه به صورت شهرکی روستایی درآمده است.


۱ - مناطق طبیعی شهر بَجّانه



رودِ ریوآندارا (وادی بجّانه)، که از دامنه های جنوبی سیرانوادا سرچشمه می‌گیرد، از آن می‌گذرد و ۱۰ کیلومتر پایینتر، در حوالی برج دیده بانی (ماریَه بَجّانه)، در محل شهری به نام المَریّه، که فعالترین و پررونق ‌ترین بندر دریای روم (مدیترانه) در اَنْدُلُس بوده است، به دریا می‌ریزد.

۲ - پیشینه



ملاّ حانی که در فاصله میان بندرهای آلیکانته (لَقَنْت) و آگیلاس (آقله) زندگی می‌کردند در پاییز به سواحل افریقا می‌رفتند و زمستان را درآنجا می‌گذراندند و در بهار با مال التجاره فراوان به شبه جزیره ایبری باز می‌گشتند؛ عده ای از آن‌ها که در بندرهای شمال افریقا مقیم شدند، چند شهر از جمله شهر جدید تِنِس را بنیاد کردند.
[۱] عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، ج۱، ص۸۱، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
[۲] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵.


۲.۱ - در قرن چهارم


در این ایام ولایت بَجّانه در دست مسلمانان یمنی بود که از جانب عبدالرّحمن دوم (۱۷۶ـ ۲۳۸/۷۹۲ـ۸۵۲) مأمور شده بودند تا رباطی را برای محافظت ساحل در مقابل حملات احتمالی مَجوس (= وایکینگها به تعبیر جغرافی دانان عرب) دایرکنند؛ وی در عوض، درّه حاصلخیز آندارا را به آنان واگذاشته بود.
آن عدّه از ملاّ حان اندلسی که از تنس بازگشته بودند با این مسلمانان بر سر تشکیل دولتی جمهوری متکی به اقتصاد دریایی به توافق رسیدند، و بجّانه را مرکز این کشور کوچک اعلام کردند.
مسجد بزرگی که مسلمانان ساختند و برج و بارویی که به همّت ملاحان برافراشتند بجّانه را به شهری بدل کرد که در نتیجه وجودِ کشتیهای تجاریش، که در المریه لنگر می‌انداختند، سریعاً وسعت و رونق یافت.
ولی بجّانه پس از ۳۷ سال زندگی نیمه مستقل، که در طی آن، شهر در معرض تهدید اتحادیه عربهای البیره قرار داشت، سرانجام در ۳۱۰ جزءِ قلمرو امویان شد؛ و در طی نیمه نخست قرن چهارم، همچنان رونق خود را حفظ کرد تا این‌که در ۳۴۴، عبدالرحمن سوم المریه را مرکز ایالت قرار داد و در آن‌جا برنامه های شهرسازی مهمی را به اجرا درآورد.
[۳] عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، ج۱، ص۸۱، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
[۴] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵.


۲.۲ - در ایّام حکومت حَکَم دوم


در ایّام حکومت حَکَم دوم (حک: ۳۵۰ـ۳۶۶) اهمیت بجّانه بازهم کاهش یافت، و در قرن پنجم به روستایی محقر تبدیل شد، و المریه به صورت مرکز یکی از ملوک الطوایف درآمد.
[۵] عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، ج۱، ص۸۱، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
[۶] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵.


۳ - فهرست منابع



(۱) محمدبن محمد ادریسی، کتاب نزهه المشتاق فی اختراق الا´فاق، قاهره.
(۲) عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
(۳) یاقوت حموی، معجم البلدان، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵؛

۴ - پانویس


 
۱. عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، ج۱، ص۸۱، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
۲. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵.
۳. عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، ج۱، ص۸۱، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
۴. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵.
۵. عبداللّه بن عبدالعزیز بکری، کتاب المغرب فی ذکر بلاد افریقیه والمغرب، ج۱، ص۸۱، پاریس ۱۹۶۵، ص۸۱.
۶. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، ج۱، ص۴۹۴ـ۴۹۵.


۵ - منبع


دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «بجانه»، شماره۵۰۰.    


رده‌های این صفحه : اسپانیا | جغرافیای اسلامی




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.